EquiptmentPlus CATALOG

ศัพท์รถยนต์ไฟฟ้าที่เจอบ่อย kW kWh SOC และ AC DC หมายถึงอะไร

ศัพท์รถยนต์ไฟฟ้าที่เจอบ่อย kW kWh SOC และ AC DC หมายถึงอะไร
ที่มา: Wikimedia Commons

คนที่ใช้รถไฟฟ้ามานานจะรู้ว่าตัวเลข kW บนจอตู้ชาร์จเร็วไม่เคยนิ่ง ช่วงแรกขึ้นสูง พอแบตใกล้เต็มก็ค่อยๆ ลดลงเรื่อยๆ มือใหม่ที่ยืนดูจอครั้งแรกมักตกใจว่าตู้เสียหรือเปล่า ทั้งที่จริงเป็นเรื่องปกติ และถ้าเข้าใจศัพท์ไม่กี่คำ ตัวเลขบนจอจะเล่าเรื่องได้ชัดขึ้นมาก

ตารางศัพท์ที่เห็นบ่อยที่สุด

ศัพท์หมายถึงอะไรเห็นที่ไหนข้อควรรู้
kW (กิโลวัตต์)กำลังไฟ หรือความเร็วที่ไฟไหลเข้าแบตในขณะนั้นจอตู้ชาร์จ สเปกตู้ สเปกมอเตอร์ตัวเลขบนตู้คือค่าสูงสุดที่ตู้จ่ายได้ ไม่ใช่ค่าที่รถรับได้เสมอไป
kWh (กิโลวัตต์ชั่วโมง)ปริมาณพลังงาน หรือ “หน่วย” ที่เก็บอยู่หรือใช้ไปความจุแบต ใบเสร็จตู้ชาร์จ บิลค่าไฟค่าชาร์จส่วนใหญ่คิดตามหน่วยนี้
SOC (State of Charge)ระดับไฟในแบตตอนนี้ เทียบเป็นเปอร์เซ็นต์หน้าปัด แอปของรถ จอตู้คล้ายเข็มน้ำมันของรถน้ำมัน
SOH (State of Health)สุขภาพแบต เทียบกับตอนยังใหม่ผลตรวจจากศูนย์หรือเครื่องมือเฉพาะค่อยๆ ลดลงตามอายุและการใช้งาน
AC (ไฟกระแสสลับ)ไฟแบบเดียวกับไฟบ้าน ชาร์จช้ากว่าตู้ติดผนังที่บ้าน ตู้ตามห้าง หัว Type 2ต้องผ่านตัวแปลงไฟในรถก่อนเข้าแบต
DC (ไฟกระแสตรง)ไฟที่ส่งตรงเข้าแบต ชาร์จเร็วสถานีชาร์จเร็ว หัว CCS2ช่วงใกล้เต็มจะช้าลงเพื่อถนอมแบต

kW กับ kWh: ความเร็วของก๊อกกับขนาดของถัง

สองคำนี้สะกดใกล้กันจนคนสับสนบ่อยที่สุด ลองนึกถึงการรองน้ำใส่ถัง kWh คือขนาดของถังหรือปริมาณน้ำที่อยู่ข้างใน ส่วน kW คือความแรงของก๊อกที่เปิดอยู่

ตัวอย่างสมมติเพื่อให้เห็นภาพ ถ้าตู้จ่ายไฟได้ 10 kW ต่อเนื่องหนึ่งชั่วโมง แบตจะได้พลังงานเพิ่มประมาณ 10 kWh ตัวเลขนี้เป็นแค่การยกตัวอย่าง ในการใช้งานจริงมีพลังงานบางส่วนสูญเสียระหว่างทาง และความเร็วก็เปลี่ยนไปตามระดับแบตกับอุณหภูมิ

แนวคิดเดียวกันใช้ได้กับการใช้ไฟของอุปกรณ์ในรถด้วย แอร์ที่เปิดทิ้งไว้ทั้งคืนกินไฟทีละน้อยแต่ต่อเนื่อง รวมกันแล้วก็เป็นหน่วย kWh ที่หายไปจากแบต คนที่อยากลองค้างคืนในรถไฟฟ้าแบบคาร์แคมป์จะเข้าใจเรื่องนี้ได้ทันที

SOC, SOH และตัวเลขระยะทางบนหน้าปัด

SOC บอกว่าตอนนี้มีไฟอยู่เท่าไร ส่วน SOH บอกว่าถังใบนี้ยังจุได้เต็มที่แค่ไหนเมื่อเทียบกับตอนใหม่ แบตที่ SOH ลดลงจะชาร์จเต็มร้อยได้เหมือนเดิม แต่ไฟที่เก็บได้จริงน้อยลง ค่านี้ต้องตรวจด้วยเครื่องมือเฉพาะ ถ้าสงสัยว่าควรไปตรวจที่ไหน ดูงานไหนอู่นอกทำได้ งานไหนควรเข้าศูนย์

ตัวเลขระยะทางที่เหลือบนหน้าปัดเป็นการประมาณจากการขับช่วงที่ผ่านมา ไม่ใช่สัญญา ส่วนระยะทางในโบรชัวร์มาจากมาตรฐานการทดสอบ ซึ่งแต่ละมาตรฐานใช้เงื่อนไขต่างกัน ตัวเลขของรุ่นเดียวกันจึงอาจไม่เท่ากันในแต่ละประเทศ ใช้เปรียบเทียบระหว่างรุ่นได้ แต่อย่าคาดหวังว่าจะขับได้ตรงตามนั้นทุกวัน

หน้าปัดหลายรุ่นยังแสดงอัตราการใช้ไฟ เช่น จำนวนหน่วยที่ใช้ต่อระยะทางร้อยกิโลเมตร ค่านี้ยิ่งต่ำยิ่งประหยัด และเอาไปคูณกับค่าไฟที่จ่ายจริงเพื่อประมาณค่าใช้จ่ายต่อเดือนได้

AC, DC และตัวแปลงไฟที่ซ่อนอยู่ในรถ

แบตเตอรี่เก็บไฟแบบกระแสตรง เมื่อชาร์จด้วยไฟ AC จากบ้านหรือตู้ตามห้าง รถต้องแปลงไฟเองผ่านเครื่องแปลงที่ติดตั้งอยู่ในรถ ความเร็วในการชาร์จ AC จึงถูกจำกัดด้วยตัวแปลงนี้ ต่อให้ตู้จ่ายได้มากกว่า รถก็รับได้เท่าที่ตัวแปลงรับไหว

ตู้ชาร์จเร็ว DC แปลงไฟไว้ให้แล้วในตัวตู้ จึงส่งเข้าแบตได้ตรงและเร็วกว่า ตัวตู้จึงใหญ่และติดตั้งยากกว่า ในบ้านเราหัว AC ที่ใช้กันมากคือ Type 2 ส่วนหัว DC คือ CCS2 และมีบางรุ่นที่ใช้ CHAdeMO

ใครเพิ่งจะเช่ารถไฟฟ้าขับครั้งแรกในวันสำคัญ ศัพท์ในตารางข้างบนคือสิ่งที่ควรถามคนส่งรถให้เข้าใจก่อนรับกุญแจ

ศัพท์บางคำแกะความหมายได้สนุกพอๆ กับเรื่องภาษาถิ่น อย่างคนที่ชอบตามหาที่มาของชื่อหมู่บ้านและอำเภอต่างๆ ของเชียงราย ก็สนุกกับการรู้ว่าแต่ละคำมาจากไหน ศัพท์รถไฟฟ้าก็เหมือนกัน รู้ที่มาแล้วจำได้เองโดยไม่ต้องท่อง

ตัวเลข kW ที่ค่อยๆ ลดลงบนจอตู้จึงไม่ได้บอกว่าก๊อกเสีย มันบอกว่าถังใกล้เต็มแล้ว